Zeoliet mogelijke oplossing voor nitraatuitspoeling.

09-05-2019

Nieuwsbrief mei 2019:

In februari 2018 is een veldexperiment gestart bij een klant van Beterland in Friesland, waarbij primair de uitspoeling van Nitraat is onderzocht. Deze nieuwsbrief bevat citaten uit de originele bron hieronder vermeld.

Zeoliet als mogelijke oplossing voor de nitraatuitspoeling uit landbouwgronden Bron: Mullekom, M. van, B. Vernooy, Y. Verstijnen, G. van Dijk & A. Smolders (2019). Vakblad Natuur Bos en Lanschap 16 (4):16-19.

Nitraatuitspoeling uit landbouwgronden is een groot probleem. De hoge nitraat-concentraties in het grondwater hebben nadelige consequenties voor de (drink) watersector, de landbouwsector en grondwaterafhankelijke natuur. De toepassing van zeoliet in de landbouw kan de nitraatuitspoeling mogelijk beperken.

Wat is zeoliet?
In zeoliet clinoptiloliet (Na6[(AIO2)6(SiO2)30].24H2O) komen vierwaardig silicium en zuurstof in een verhouding van 1:2 voor. Het zeoliet is negatief geladen omdat een deel van het vierwaardig silicium is vervangen door driewaardig aluminium. De negatieve lading wordt gecompenseerd door de adsorptie van kationen (positief geladen). Deze uitwisselbare kationen zijn relatief zwak gebonden, waardoor ze ook weer beschikbaar kunnen komen. De open en driedimensionale honingraatstructuur van clinoptiloliet maakt tot 24-32% van het volume uit. Dit zorgt voor een groot oppervlak waarop kationen in de poriën kunnen adsorberen. Daarnaast is zeoliet is ook rijk aan sporenelementen.

Veldexperiment
Wanneer het ammonium in (drijf)mest aan zeoliet gebonden wordt en hierdoor langzamer beschikbaar komt voor de plant en de nitrificerende bacteriën, zou dit kunnen bijdragen aan een efficiënter gebruik van stikstof en een verminderde uitspoeling. Om dit idee te onderzoeken zijn we begin 2018 in Hoornsterzwaag (Friesland) een veldexperiment gestart met het gebruik van Optizec® Zeolite.

Zeoliet in de praktijk
De metingen laten zien dat het toedienen van zeoliet, via mest en/of door het direct strooien op het land, kan leiden tot een sterke afname (73- 80%) van de uitspoeling van nitraat. Het gebruik van zeoliet kan dus positief uitpakken voor zowel de (drink)water- als de natuuren landbouwsector en de wijze waarop deze sectoren naast elkaar kunnen functioneren. Het is een relatief eenvoudige en snel toepasbare, praktische maatregel, die op korte termijn resultaten kan opleveren.

Andere effecten op de grondwaterkwaliteit
Uit het experiment blijkt ook dat de fosforconcentraties in het bodemwater licht toenemen. Het is onduidelijk wat de oorzaak is van de ongewenste verhoogde P-uitspoeling. Ook de kaliumuitspoeling lijkt door de toepassing van zeoliet af te nemen. Bij de afzonderlijke toepassingen van zeoliet neemt de uitspoeling van kalium gemiddeld met 75-80% af. De effecten op fosfor en kalium moeten verder uitgezocht worden.

Werkingsmechanisme
Omdat zeoliet goed oplosbare negatief geladen stoffen zoals nitraat niet kan binden, kan er geen sprake zijn van het direct binden van nitraat. Waarschijnlijk werkt de verminderde nitraatuitspoeling via de adsorptie van positief geladen ammonium aan de negatieve bindingsplaatsen van zeoliet. Hierdoor wordt nitrificatie van ammonium, dat aanwezig is in de drijfmest en kunstmest of vrijkomt bij de mineralisatie van organisch stikstof in de drijfmest, vertraagd omdat ook de beschikbaarheid van ammonium voor nitrificerende bacteriën wordt vertraagd. Het via deze ‘slow release’ vrijkomen van ammonium zorgt voor een efficiënter gebruik van stikstof.

NB Beterland: Optizec®Zeolite kunt u het gehele jaar strooien, ook ’s zomers en in het najaar brengt u met Optizec®Zeolite buffercapaciteit en sporenelementen aan in uw bodem. Dosering: Grasland 200kg./Ha. Bouwland 300 kg. / Ha. Beperking van uw uitspoeling is pure winst voor boer en milieu. Optizec®Zeolite bevat meer dan 50 spoorelementen.

Voor meer info: www.beterland.eu of bel 06-53326399 of raadpleeg uw lokale dealer.